حاملگی تا شش ماهگی
مطالعات نشا ن می دهد پدر و مادر تاثیری قوی در توانایی های خلاقانه و هوش آینده ی فرزندشان،
حتی پیش از تولد او دارند. در واقع والدین می توانند این فرآیند را پیش از حاملگی شروع کنند
و با رعایت تغذیه ی خوب و رساندن مواد مغذی به مغز جنین در رحم مادر، از سلامت کودک
در آینده مطمئن شوند. همچنین پرهیز از استرس در دوران حاملگی می تواند به کاهش اختلالات
عصبی کودک و رشد جسمی و طبیعی او کمک شایان کند.
از هنگام تولد تا سه ماهگی
بسیاری از کارهایی را که شما می توانید برای کمک به یادگیری وفهم فرزندتان انجام دهید،
به طور غریزی هر پدر و مادری انجام می دهد. در آغوش گرفتن فرزندتان و خیره شدن به
چشمانش از فاصله 20 سانتیمتری در حالی که برایش آواز می خوانید، حرف می زنید
و می خندید، به او کمک می کند خیلی زود بسیاری از مهارت های ابتدایی را بدست آورید.
شما باید از زمان بیداری به طور کامل استفاده کنید، میان زمان غذا دادن و خواب نوزادتان
با او ارتباط برقرار کنید و بازی کنید.
یک داستان کوتاه که شامل چند حیوان مختلف است، انتخاب کنید. وقتی نوزادتان بیدار است،
مانند یک بازیگر تئاتر در قالب شخصیتهای داستان بازی کنید، و تمام اصوات را تقلید کنید
و خنده و لبخند فراوان را نیز در این میان اضافه کنید. فرزند تازه متولدشده ی شما از اینکه
ادای حیوانات را در می آورید و مانند آنها حرف می زنید، چیزهای زیادی یاد می گیرد
و شروع به فهم بیانات مصنوعی مختلف می کند.
از سه تا شش ماهگی
کودک از سه تا شش ماهگی به شدت در مورد جهان اطرافش کنجکاو است.
شاید اسباب بازیهای محبوبی داشته باشد، اما از دیدن چیزهای جدید لذت می برد. در این
سه ماه شاید ترجیح دهد در یک صندلی بنشیند یا از بالش ها بالا برود تا بیفتد و ببیند چه اتفاقی
برایش می افتد. شاید اکنون خندیدن را یاد گرفته باشد و با ایجاد سروصدای زیاد مشغول
کسب تجربه های جدید شود.
زمانی که کودک متولد می شود، غریزه تقلید از پدر و مادرش را با خود می آورد، و اگر
از کارهایی که او انجام می دهد تقلید کنید یا به قولی " ادایش را درآورید " بیش از حد
لذت می برد و خودش را با حرکات تقلیدی شما سرگرم می کند. بنابراین توصیه می شود
زمانی که کودک صداهای جدید ایجاد می کند، نزدیک او شوید و تقلید کنید. با این کار او را
تشویق می کنید از اصوات جدیدی که می شنود تقلید و احتمالا حرف و حرکات خودتان را
تکرار کنید.
شش ماهگی تا یک سالگی
دوره ی شش ماهگی تا یک سالگی زمانی است که بیشتر کودکان یاد می گیرند راه بروند
و صحبت کنند. در طول این دوره مغز فرزند شما به میزان قابل توجه همراه با سایر مهارت ها
مثل مهارت های زبانی و حرکتی و ارتباطی، در حال کامل شدن است.
هنگامی که کودک یک کار جدید انجام می دهد یا مشکلی را خودش حل می کند، خلاقانه
و به شکل های مختلف او را تشویق کنید. کودکان در این سن به خوبی به تشویق های
آوایی و حالت های صورت پاسخ می دهند. برای آنها هورا بکشید، دست بزنید، و به
کارهای جدیدی که خودشان به تنهایی انجام می دهند علاقه نشان دهید.
اگر کودک در حال یادگیری این است که بخزد، این بازی می تواند به او در کسب این
مهارت کمک کند. با استفاده از چسب و دستمال کاغذی، اطراف و دور چند صندلی
یا چیزهایی از این قبیل را بپوشانید ( مثل یک تونل ) و از کودک بخواهید وارد این تونل
شود و همچنان که از آن عبور می کند دستمال کاغذی ها را با دستان خود بکند.
قبل از اینکه از کلمه " نه و " نکن " استفاده کنید، کمی تامل کنید. اگر کاری که کودکتان
انجام می دهد به خود یا اشیاء دیگر آسیبی نمی رساند، پیش از گفتن این کلمات یک نفس عمیق
بکشید و سعی کنید از اثر فشار عصبی رها شوید.
یک تا دو سالگی
در این زمان به صورتی برجسته تر از هر زمان دیگر، کودکان به دنبال راه های مختلف برای
ابراز وجود و ارتباط برقرار کردن هستند. کودکان در این سن از تجربه کردن، چیزهای زیادی
یاد می گیرند، پس این اجازه را به آنها بدهید. اسباب بازی های جذاب، به اندازه خود روند
تجربه کردن نمی توانند برای کودک مفید باشند.
در این دوران دامنه لغات کودک به طور فزاینده گسترش خواهد یافت و هر چه شما بیشتر
برای شان معنی لغات را توضیح دهید، آن ها زودتر یاد می گیرند.
طبق تحقیقات، کودکانی که اعتماد به نفس بیشتری دارند معمولا در امتحانات خلاقیت موفق تر
ظاهر می شوند. شما می توانید اعتماد به نفس فرزند خود را با تشویق افزایش دهید.
بیشتر پدرها و مادرها از این که کودک را تنها در گوشه ای مشغول بازی کردن رها کنند
احساس گناه می کنند و ترجیح می دهند کنار او باشند و کاری بکنند. ولی طبق یافته ها،
متخصصان پیشنهاد می کنند در طول روز کودکان را به مدت 45 دقیقه تا یک ساعت به حال
خود رها کنید تا هر کاری دلشان می خواهد انجام دهند. شما می توانید در مواقع لازم به آن ها
پیشنهادهای مفید بدهید یا در صورت نیاز کمکشان کنید.
کودکان در این سن، از تکرار کردن، خیلی چیزها یاد می گیرند. کودکی که ساختمان خود را
بارها می سازد و خراب می کند، در واقع در حال یادگیری ارتباط علت و معلول است.
کودکی هم که شعری را بارها تکرار می کند می تواند لغات را بهتر یاد بگیرد.
دو تا سه سالگی
در این سال بیش از پیش به شخصیت درونی فرزندتان پی خواهید برد. باید به یاد داشته باشید
هر چیز که به نظر شما عادی می آید، برای فرزند شما در این سن کاملا نو و تازه است.
لباس پوشیدن، امتحان غذاهای جدید، رفتن به خواربارفروشی، همه برای کودک چالش
برانگیز است. به همین دلیل به یاد داشته باشید که نباید کودکان را به کاری مجبور کنید که
هنوز برای آن آمادگی ندارد. سعی کنید موقعیت هایی بوجود بیاورید که در آن، کودک
به زحمت بیفتد، ولی در آخر بتواند پیروز شود. مثلا همانطور که یاد می گیرد لباس هایش را
خودش بپوشد، این کار را به چند مرحله تقسیم کنید، و از او بخواهید مثلا اول روپوش خود را
بپوشد و وقتی اینکار را کرد، او را تشویق کنید. اگر کودک مفهوم تجربه کردن و موفق شدن را
درک کند، می تواند در آینده دارای شخصیت خلاق و اعتماد به نفس بیشتری شود.
به طور معمول هر کودک دو ساله در حدود 200 لغت می داند که البته این میزان در همه
یکسان نیست. ولی در کل کودکان در این سن قادر خواهند بود که با همین تعداد لغت، در مورد
دنیای خود با شما صحبت کنند. سوال های جالب می تواند به آن ها خیلی کمک کند.
اگر در کاری موفق نشد، خیلی به او فشار نیاورید. کودکان در حال یادگیری بسیاری از
چیزهایی هستند که ما تصور می کنیم بدیهی یا یادگیری آن آسان هستند.
سه تا چهار سالگی
کودک در این سن بسیار مشتاق خواهد بود تا در هر کاری مداخله کند. کودکان در این سن
عاشق این هستند که از در و دیوار بالا بروند، بخزند، تاب بخورند، سر بخورند و از مهارت های
در حال رشد خود استفاده کنند. با دقت به دنیای اطراف خود توجه می کنند و ممکن است
درباره ی همه چیز سوال کنند.
کودکان معمولا در این سن اصرار دارند که هر کاری را خودشان به تنهایی انجام دهند.
این کار نه تنها باعث رشد سریع تر آن ها، بلکه باعث به دست آوردن اعتماد به نفس از
انجام کاری می شود که بدون کمک انجام داده اند و برای زودتر مستقل شدنشان، لازم است.
به آنها کمی فرصت بدهید. سعی نکنید بگویید اجسام در نقاشی هایشان باید چه رنگی باشند،
یا وقتی که یک قطعه ی جورچین را بر عکس قرار می دهند، این را گوشزد نکنید. حالا زمان
اینست که آن ها را به حال خودشان رها کنید تا برای مشکلاتشان راه حلی پیدا کنند.
شما می توانید برایشان نمایش عروسکی راه بیندازید. پرده های خانه را بکشید و چراغ ها را
خاموش کنید، سپس با یک چراغ قوه در قسمتی نور بیندازید. بعد با استفاده از از عروسک ها
یا فقط دستان خود یک نمایش راه بیندازید و به کودک هم یاد بدهید که چگونه با استفاده از دستان
خود شکل های مختلف به وجود بیاورید. و یا می توانید در خانه یک صحنه ی نمایش بوجود بیاورید.
سعی کنید دیالوگ هایشان کوتاه باشد، در حد دو یا سه خط. با آنها تمرین کنید تا نقش خود را
به خوبی ایفا کنند. بعد آنها را تشویق کنید تا برای دوستان نزدیک یا اقوام هم نقش اجرا کنند.
چهار تا پنج سالگی
فرزند شما به طور روز افزون در حال مستقل، خلاق و کنجکاو شدن است. سعی کنید وقتی که
در کنار فرزندتان هستید، همه کارها را هم بطور کامل انجام ندهید. به آنها یاد دهید که اشکالی
ندارد اشتباه هم بکنند، به ویژه وقتی در حال یادگیری چیز جدیدی هستند. هنر وخلاقیت
در این سن برای کودکان بسیار مهم است، و بسیاری از آنها در حال یادگیری این هستند
که می توانند از طریق نقاشی، کاردستی یا داستان، احساسات مختلف مثل خشم یا
ناراحتی را بیان کنند. کودکان در این سن یاد می گیرند که می توانند با استفاده از تخیلاتشان
بازی را پیش ببرند یا ترتیب دهند، به همین دلیل وسایلی از قبیل جعبه و قوطی خالی در
اختیارشان قرار دهید تا خودشان بازی را انتخاب کنند. برای فرزندتان داستان های مناسب بخوانید و
خصوصیات منحصر بفرد آن ها را تحسین کنید.
هنگامی که فرزند شما یک راه حل جدید برای مسئله ای پیدا می کند، این کارش را تشویق کنید،
حتی اگر راه حلش غیر کاربردی باشد. از بادکنک ها می توان در خیلی از بازی ها استفاده کرد،
ولی این بازی برای تشویق کودک به خلاقیت بدنی و همچنین افزایش همکاری بین دست
و چشم مفید است. یک بادکنک بزرگ را باد کنید و آن را با کمک دست ها و پاهای خود
به سوی هم پرت کنید. هدف این بازی اینست که نگذارید بادکنک به زمین بخورد
و سعی کنید تا می توانید آن را در هوا نگه دارید.
پنج تا شش سالگی
بیشتر کودکان در این سن از بازی های تخیلی لذت می برند و ترجیح می دهند به جای تنها
بازی کردن، با بچه های دیگر بازی کنند. شما باید در رفتار خود تعادل داشته باشید.
باید به کودک خود احترام بگذارید و با احترام صحبت کنید، البته نه به گونه ای که خیال کند
رئیس است. نظر به اینکه کودک در این سن بیشتر وقت خود را با سایر کودکان می گذراند
و حافظه اش در حال کامل شدن است، امکان دارد شروع کند به مقایسه ی توانایی های خود
با سایر کودکان. این کار می تواند باعث شود که بیش از پیش احساس نا امنی کند و یکدفعه
دلسرد شود. شما می توانید با تمرکز بر چیزهایی که در آن ها مهارت دارد، به تحکیم اعتماد
به نفس او کمک کنید. در عین حال بسیار مهم است که توضیح دهید توانایی هایی مثل هوش
یا مهارت های ورزشی را می توان با تلاش و پشتکار، افزایش داد.
به فرزندتان بگویید که می خواهید یک فیلم خانگی از یک تعطیلی یا درباره ی گربه ی جدیدش
بسازید. به او یک دوربین فیلمبرداری بدهید یا وقتی درباره ی گربه اش صحبت می کند فیلم بگیرید.
زمانی را برای با هم بودن در نظر بگیرید و سعی کنید توانایی های کودک را شناسایی کنید.
از کتاب شکوفایی خلاقیت فرزندان نویسنده ویکتوریا ویلسون مترجم جبرائیل نعمت زاده