انسان سالم از دیدگاه اریک فروم
اریک فروم انسان سالم را محصول مجموعه ای از عوامل تاثیر گذار می داند:
زندگی فرد در دوران کودکی، ارتباط کودک با اطرافیان، جامعه ای که در آن زندگی می کرد،
رابطه ی اعضای خانواده و... مهم و موثر هستند. به عبارت دیگر شخصیت انسان محصول
فرهنگی است که آن فرد در آن رشد کرده است.
در صورتی که عوامل فرهنگی و اجتماعی نقش خود را به خوبی ایفا کنند می توان انسان
سالمی را تحویل جامعه داد و برعکس در یک جامعه ی بیمار انسان هایی که رشد می کنند،
بدون شک مبتلا به انواع کج رفتاری ها، بیماری های روانی و مشکلات عاطفی و اجتماعی
خواهند شد. به همین دلیل الگوهای جامعه نقش مهمی در تکوین شخصیت انسان ها دارد.
نوع نگاه والدین شما به انسان های پیرامون خود چگونه بوده؟ آیا با عزت و احترام از
انسان های دیگر یاد می کردند؟
آیا نسبت به مسایل سایر مردم حساس بودند و برای حل مشکل آن ها دست به اقدام می زدند؟
با پاسخ دادن به پرسش های بالا شاید بتوانید بخشی از الگوهای فرهنگی خود را کشف کنید.
فروم اعتقاد دارد برای دستیابی به شخصیت سالم لازم است که به نیازهای زیر در فرد
توجه کرد:
1. نیاز به وابستگی:
انسان یک موجود اجتماعی است و نیاز دارد که مورد توجه قرار بگیرد و هم توجه کند.
دوران نوزادی یکی از بهترین زمان ها برای پرداختن به نیاز وابستگی فرد است.
شش ماه اول تولد یکی از مهم ترین دوران شکوفایی کودک است. لازم است:
کودک با ناز و نوازش بیدار شود و یا به خواب برود.
هر چه قدر که نیاز دارد شیر مادر خود را بخورد.
مرتب جای او تمیز شود و...
از ماه دوم نوزادان متوجه حضور مراقب خود خواهند شد. بدین سبب مراقب ( مادر یا پدر و...)
باید یک وقت جدی برای همراهی با کودک بگذارند.
با او حرف بزنند.
به غذا، خواب و پاکیزگی جای او توجه کند.
او را در آغوش بگیرد.
با او بازی کند و به او عشق فراوان بدهد.
بی توجهی، کم توجهی، ناقص توجه کردن و... موجب می شود تا کودک نیاز به وابستگی
خود را حتی تا دوران بزرگسالی با خود حمل کند. وقتی نیاز وابستگی کودک از راه سالم
و درست تامین نمی شود، دچار رفتارهای نامعقولی مثل خود شیفتگی و فقدان اعتماد به نفس
می شود، در نتیجه ی آن نمی تواند با دیگران ارتباط سالم و انسانی برقرار کند.
2. نیاز به رشد و تعالی
هر انسانی این نیاز را دارد که هر روز در مسیر رشد و بالندگی قرار بگیرید. یک زمانی
این رشد و بالندگی محدود به افزایش قد و وزن است. اما پس از مدتی سایر جنبه های
رفتاری، توانایی و استعدادها معنا پیدا می کند. از دیدگاه فروم انسان در هر دوره ای
از رشد خود متوجه می شود که باید از یک موجود ایستا و غیر فعال فاصله بگیرد.
انسان باید زندگی را بسازد و کامل کند. به همین سبب آفرینندگی و خلق کردن و افزودن
به دنیا نکته ای است که می تواند موجب بالندگی و تعالی انسان شود.
کودک را با انواع کارهای هنری آشنا کنید. نقاشی، کارهای حجمی، موسیقی و... بخشی از
جریان آفرینندگی در کودک هستند. درباره مخترعین و کاشفین با کودک صحبت کنید.
قصه ها، شعر، ترانه های مختلف را برای کودک بخوانید. هر اثر ادبی نیز نویسنده ای دارد.
کودک می تواند با نام نویسنده و یا شاعر آن کار آشنا شود. به کودک فرصت دهید تا چیزهای
مختلفی را بسازد. انواع کارهای دستی برای این فعالیت مناسب است.
کودک را تمرین دهید تا برای مسایل و مشکلات مختلف راه حل پیدا کند. وقتی به مشکلی
رسیدید از او بپرسید: به نظر تو چگونه می توان این مشکل را حل کرد؟
حل مشکل یکی از مهم ترین تمرین ها و اصولی است که موجب می شود تا کودک در مسیر
سازندگی قرار بگیرد.
3. نیاز به هویت
همه انسانها نیاز دارند که احساس هویت کنند. هویت به معنای آن که هر فرد نیاز دارد
بداند کیست و چییست. به عبارت دیگر پیشینه ای است که هر فرد در زندگی خود می خواهد
و باید داشته باشد. فرهنگی که هر فرد در زندگی دارد و این فرهنگ او را از سایرین
جدا می کند. این جدا سازی یعنی اینکه به فرد ویژگی هایی می دهد که تفاوت و تمایز
او را با دیگران مشخص می کند. والدین و مربیان آگاه سعی می کنند تا با کودکان درباره ی
این که چیستند و یا کیستند کار کنند. حس هویت با حس مالکیت آغاز می شود.
به کودک یاری برسانید تا وسیله های شخصی داشته باشد و حریم آن ها را حفظ کنیم.
درباره ی اینکه متعلق به کدام شهر، روستا و یا قوم و مذهبی هستید با کودک صحبت کنید.
درباره ی هر آنچه که می تواند به کودک احساس غرور و افتخار بدهد با کودک صحبت کنید:
درباره ی کار پدر و مادر و این که شرافتمندانه کار می کنند و زحمت می کشند.
درباره ویژگی های مثبتی که هر یک از اعضای خانواده دارند.
این فعالیت ها با کودکان خردسال موجب می شود تا آن ها با احساس خوبی به گذشته
و یا پیشنه ی خود، توجه کنند.
کتاب: الگوی کودک سالم بر اساس دیدگاه های آلپورت، فرانکل، فروم، راجرز و مازلو
تهیه شده در: موسسه ی پژوهشی کودکان دنیا
