فعالیتهای محرک برای کودکان و نوجوانان
تحریک چیست؟
تحریک در مرحله اولیه کودکی، کوششهایی را شامل می شود که به منظور فعال سازی رشد
اولیه کودک صورت می گیرد. این فرایند که فراتر از مجموعه ای از تمرینهای عملی است،
در واقع گفتگو و ارتباطی مستمر بین کودک و کسانی است که از او مراقبت می کنند.
اساس اینگونه فعالیتها برقراری رابطه ای محبت آمیز و گرم بین کودک و بزرگسالان است،
چندان که بدون چنین رابطه ای این فعالیتها بی معنی خواهد بود.
اهمیت تحریک در دوران اولیه کودکی
رشد کودک در سالهای اولیه بسیار سریع است. در این دوره است که کودک راههای برخورد با
محیط پیرامون خود را فرا می گیرد و نیازهای اساسی او ارضا می گردد.
نتایج تحقیقات نشان می دهد که در حدود 50 درصد از رشد هوشی کودک بین زمان تولد و چهار
سالگی و در حدود 80 درصد بین چهار تا شش سالگی صورت می گیرد.
سالهای نخستین برای رشد کلی کودک بسیار بحرانی است و هر کودک نیاز به یک محیط تجربی
پربار برای رشد خود دارد.
عناصر تشکیل دهنده تحریک
یکی از نیازهای اساسی کودک، نیاز به ایمنی و پذیرش است که او از طریق عشق و محبت،
گرمی و حمایت مداوم مادر به دست می آورد. این امر به کودک کمک می کند تا اعتماد به نفس
را در خود و اطرافیان رشد دهد و پایه ای برای رشد همه جانبه در آینده بنا بگذارد.
تجربه های حسی نقش مهمی را در رشد اعتماد اولیه بازی می کنند. ارتباط نزدیک با مادر، در
آغوش گرفتن و نوازش شدن، لذت مکیدن پستان، نگاه کردن و دسترسی داشتن به مادر و گوش
دادن به صدای او، همه تجربه هایی هستند که به احساس امنیت در کودک کمک می کند.
بازی کردن یکی دیگر از عناصر ضروری تحریک در دوران اولیه کودکی است.
اساسا از طریق بازی است که کودک با خانواده و محیط پیرامون خود تعامل دارد.
از طریق بازی است که کودک ارتباط با دیگر کودکان را یاد می گیرد و مهارتهای اجتماعی و زبانی
را کسب می کند و به ساختن مفاهیم می پردازد. بازی فرصتهایی را برای ابراز خود و خلاقیت در
کودک فراهم می آورد و نیز راهی جهت تخلیه هیجانها و انرژی اضافی است.
نگاه کردن، مکیدن، جویدن، هل دادن و کشیدن اشیاء از جمله بازیهای مورد علاقه کودک هستند.
این گونه فعالیتها، رشد ذهنی و شناختی کودک و مهارتهای دست ورزی و نیز هماهنگی چشم و
دست را در او بهبود می بخشد. اسباب بازیها لزوما نباید گرانقیمت باشند.
آنچه اهمیت دارد اینست که وسایل بازی باید ارزش آموزشی بالایی داشته باشند مانند آویزهای
متحرک دست ساز، جغجغه وتکان دادنیها، و وسایلی که مهارتهای دست ورزی را شکوفا
می کنند نظیر جا انداختن، مجموعه سازی، جدا کردن، هل دادن و کشیدن.
علاوه بر بازی،گوش دادن به داستانها نیز از دیگر کارهای مورد علاقه کودکان است.
گوش دادن به قصه ها و داستانها به کودکان در آموختن لغات، درک کلمات و اکتساب اشکال
مختلف زبان کمک می کند.
موسیقی نیز محرک قوی است. درست از زمان طفولیت، موسیقی نقش مهمی را در رشد
کودک بازی می کند. بسیار مهم است که هر مادری کوشش کند تا ترانه ها، لالاییها، چیستانها و
بازیهای موزون و آهنگین را در فرهنگ خود یاد بگیرد و آنها را در فعالیتهای روزمره مانند حمام
کردن، لباس پوشاندن، غذا دادن و خواباندن کودک و یا هنگامی که مشغول کارهای مختلف است
و کودک در کنار او مشغول بازی است، مورد استفاده قرار دهد.
برنامه تحریک در دوران اولیه کودکی، فعالیتهایی را شامل می شود که به کودک در شناخت و
درک محیط اطراف ماننند کسب تجربه با حیوانات، گیاهان، دریاچه، رودخانه، و کوه و تپه ها کمک
می کند.
تحریک در دوران اولیه کودکی بر ایجاد محیطی تاکید دارد که به کودکان آزادی می دهد و فرصتها
و انگیزه هایی را برای تحرک و پژوهش فراهم می آورد.
از کتاب " رشد و پرورش ( فعالیتهای محرک برای کودکان و نوجوانان) "
نویسندگان: راجا لاکشامی- مورالید هاران – شوبیتا آستانا
مترجم: دکتر فرخنده مفیدی
