مدرسه زندگی: خانواده-درس-کتاب-کلاس

اخترشناسان به کمک تلسکوپ های قدرتمند خود تاکنون از میلیاردها کهکشان در بخش های مختلف

جهان تصویربرداری کرده اند. در واقع اگر عرصه فضا را به اقیانوسی تشبیه کنیم ، کهکشانها همانند

جزایری از ستارگان هستند که در این اقیانوس با فواصل دور و نزدیک از همدیگر توزیع شده اند.

دانش کیهان شناسی نوین ، عملا همزمان با تولد نسبیت عام اینیشتن متولد شد. او به کمک این

نظریه ، توانست رفتار اقیانوس فضا-زمان را در حضور ماده تبین کند. به این ترتیب ، جهان ما مجموعا

یک حوزه فضا-زمانی واحد و پیوسته است که تمامی رویدادها و پدیده های کیهان در بستر آن رخ

می دهد. این حوزه فضا-زمانی (کل جهان ما) یک حوزه چهار بعدی است. حوزه ای با سه بعد

مکانی طول ، عرض و ارتفاع به اضافه بعد چهارم یعنی زمان . تمامی کهکشانها از جمله کهکشان

ما درون این اقیانوس چهار بعدی شناورند.

آیا کل هستی دارای همین سه بعد طول ، عرض و ارتفاع است ؟

یکی از مهمترین نظریات در این باره ، نظریه ریسمانها است . بر اساس این نظریه ، تمامی ذرات

بنیادین جهان در واقع ریسمانهای بسیار کوچک و مرتعش انرژی هستند که در یک فضا-زمان ده

بعدی در حال ارتعاشند. به عبارتی بر مبنای نظریه ریسمان ها، کائنات باید به جای چهار بعد ،

ده بعدی باشند.

نظریه دیگر در این رابطه ، نظریه M است . طبق این نظریه یک بعد جدید به کائنات افزوده می شود

بنابراین کل هستی 11 بعدی است که 10 بعد آن مکانی و یک بعد آن زمانی است. این مجموعه

11 بعدی حوزه نامتناهی و اسرار آمیزی به نام ابر جهان را تشکیل می دهند.بر اساس نظریه M

جهان ما در واقع یک صفحه یا بهتر بگوئیم یک ابر صفحه چهار بعدی شناور در ابر جهان است.

بر مبنای نظریه M علاوه بر صفحه جهان ما ، ابر صفحات یا جهان های بی شمار دیگری  نیز در

گستره ابر جهان شناورند اما از آنجایی که این جهان ها در خارج از جهان ما واقعند ، متوجه

حضور آنها نمی شویم . بر اساس نظریه M  هر  یک از جهان های شناور در گستره بیکران ابر جهان

می توانند قوانین بنیادین فیزیکی متفاوت و مربوط به خود را داشته باشند. به عنوان مثال برخی از این

جهان ها ممکن است مثل جهان ما چهار بعدی باشند و حتی موجوداتی دقیقا مثل ما انسانها در

آنها زندگی کنند. اما برخی دیگر ممکن است هفت بعدی یا هشت بعدی و خالی از سکنه باشند.

محاسبات مبتنی بر نظریه M نشان می دهد که حداقل ده به توان 500 جهان با قوانین فیزیکی

متفاوت در پهنه ابر جهان وجود دارد که قوانین بنیادین هر یک از آنها با دیگری متفاوت است.

آنچه بیان شد تعداد جهان هایی با ویژگی های فیزیکی متفاوت است ولی تعداد کل جهان ها

احتمالا نامتناهی است.

                                 نشریه دانستنیها  شماره 20  نویسنده : شهاب شعری مقدم